Pracownia pod chmurką 2026 -opis stref edukacyjnych

• • • strefa biologiczna
    • strefa geograficzna
    • strefa geologiczna

• • • • PODZIAŁ SKAŁ I MINERAŁÓW 

        

         

        • PODZIAŁ SKAŁ I MINERAŁÓW

          Mówiąc o kimś, że jest twardy jak skała, mamy na myśli, że jest silny, nieugięty, niezłomny. W rzeczywistości oprócz przysłowiowych twardych skał są także inne – miękkie, a nawet sypkie. Skała to nie tylko twardy marmur, ale też miękka glina i sypki piasek.

          Kliknij, aby uruchomić podgląd

          1.Jak powstają skały?

          Kiedy rozejrzysz się dookoła, możesz zobaczyć różne kamienie – to nic innego jak fragmenty skał. Skały to skupisko jednego lub kilku minerałów, czyli substancji o charakterystycznych właściwościach i określonym składzie. Niektóre ze skał tworzą się na skutek stygnięcia gorącej, płynnej substancji z głębin Ziemi. Są to skały magmowe. Skały osadowe powstają w wyniku nagromadzenia się okruchów innych skał, a także szczątków organizmów żywych. Natomiast skały przeobrażone powstają ze skał już istniejących, które w wyniku rozmaitych procesów zachodzących we wnętrzu Ziemi (np. pod wpływem temperatury i wysokiego ciśnienia) zmieniają swoje właściwości.

          Skały można podzielić także ze względu na to, jak ściśle przylegają do siebie ziarna minerałów. Skały luźne powstają w wyniku rozpadu skały litej na okruchy, następnie okruchów na minerały. Tak powstałe okruchy i minerały w ogóle nie są ze sobą zespolone. To np. piasek i żwir. Skały zwięzłe są słabo ze sobą zespolone, dzięki temu można je pokruszyć w dłoni albo jeśli są wilgotne ugniatać jak plastelinę, np. glina, less. Powstają one z z okruchów skalnych i minerałów o średnicy mniejszej niż 0,1 mm. Skały lite natomiast to takie, które można pokruszyć wyłącznie za pomocą narzędzi. Ziarna minerałów są w nich silnie spojone, czyli silnie do siebie przylegają, np. granit, piaskowiec, wapień.
          W życiu codziennym często mamy kontakt z materiałami sztucznie wytworzonymi przez człowieka, w związku z czym nie są one naturalnymi skupiskami minerałów i nie mogą być nazywane skałami. Należą do nich beton, cegły lub kreda szkolna.

           

          Ciekawostka

          Sól kuchenna także jest skałą. Często wydobywa się ją w kopalniach, podobnie jak węgiel. Złoża soli powstały na skutek szybkiego odparowania wody z niewielkiego, mocno zasolonego zbiornika wodnego, np. zatoki morskiej.

          2. Rozpoznajemy skały

          W poszczególnych rejonach naszego kraju na powierzchni ziemi napotykamy różne skały. Na północy i w środkowej części Polski występują głównie skały luźne. Przeważnie zalegają tutaj piasek i glina. Na wyżynach często spotykane są wapienie. Są to skały łatwo ulegające niszczeniu na skutek działania wody i wiatru. Dlatego krajobraz miejsc obfitujących w wapienie jest bardzo urozmaicony. Możemy tam zaobserwować na przykład grzyby skalne oraz jaskinie. Na wyżynach spotykane są też łupki i piaskowce. Góry utworzone są z odpornych, twardych skał, takich jak granit, marmur, gnejs i bazalt.

          Slajd 1 z 2

          

          

          1.Granit jest bardzo twardą skałą powstałą z gorącego materiału krzepnącego głęboko pod powierzchnią ziemi. Można go rozpoznać po charakterystycznych ziarnach. Wykorzystuje się go w budownictwie

          2.Bazalt powstał z lawy zastygającej na powierzchni ziemi. Jest on prawie czarny, a ziarna minerałów są tak drobne, że trudno je wyróżnić

          Źródło: Piotr Sosnowski (https://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 3.0.

           

          Slajd 1 z 5

          

          

          1. Wapienie powstają w wyniku nagromadzenia się osadów wapiennych, np. szczątków organizmów morskich o wapiennych muszlach. Często można znaleźć na nich odciski dawno żyjących zwierząt

          2.Piasek składa się z milionów drobnych ziarenek minerałów; najczęściej ma żółty kolor

          3.Żwir składa się z zaokrąglonych kamyczków różnej wielkości

          4.Węgiel kamienny powstał ze szczątków roślin, głównie pni drzew; ma czarną barwę oraz przyćmiony połysk

          5.Węgiel brunatny również powstaje ze szczątków roślin; ma brązową barwę, a wyglądem przypomina bardziej kawałki twardego pnia niż skałę

          Źródło: Piotr Sosnowski (http://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 3.0.

           

          Slajd 1 z 3

          

          

          1.Marmur powstał z wapienia, który został poddany wysokiemu ciśnieniu i temperaturze w głębi Ziemi. Marmury przyjmują najróżniejsze barwy – od białej przez różową i zieloną aż do czarnej

          2.Gnejsy powstają w podobnych warunkach jak marmur, ale z granitu. Różnią się od granitu równym ułożeniem ziaren

          3.Łupki mają rozmaity skład i pochodzenie. Łączy je wygląd – wyraźnie widać w nich kolejne płytki, które stosunkowo łatwo od siebie oddzielić

          Źródło: Piotr Sosnowski (http://commons.wikimedia.org), licencja: CC BY-SA 3.0.

          skorzystano ze strony :

          https://zpe.gov.pl/a/skaly-i-mineraly/D5JmV1XLP